Ana içeriğe atla

Aksis Denetim

Teknopark Kazanç İstisnası ve AR-GE İndirimi
Makaleler

Teknopark Kazanç İstisnası ve AR-GE İndirimi

Aksis Denetim By Aksis Denetim Eylül 24, 2026

AR-GE VE TEKNOPARK YATIRIMLARI

Vergi İstisnası, Ar-Ge İndirimi, Muhasebe Düzeni ve Beyanname

Rasim SEZER

S. M. Mali Müşavir (SMMM) · Bağımsız Denetçi

İÇİNDEKİLER

  • Giriş ve temel kavramsal ayrım
  • 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge ve Tasarım indirimi
  • 263 hesabın enflasyon düzeltmesi farkları ve Ar-Ge indirimi ilişkisi (VUK 176 Sıra No.lu Sirküler)
  • 4691 sayılı Kanun kapsamında teknopark kazanç istisnası
  • Muhasebe kayıt sistemi ve proje bazlı maliyet takibi
  • Sayısal örnek: satış, maliyet, istisna ve beyanname
  • KDV, ücret teşvikleri ve girişim sermayesi yatırım yükümlülüğü
  • İki rejimin karşılaştırılması ve mükerrer yararlanma yasağı
  • Sonuç ve uygulama kontrol listesi

Kaynakça

ÖZET

Türk Vergi Sisteminde Ar-Ge, yenilik, tasarım ve yazılım faaliyetleri başlıca iki farklı vergisel teknikle desteklenmektedir. 5746 sayılı Kanun, uygun harcamaların kurum veya ticari kazançtan indirilmesine dayanan harcama esaslı bir teşvik sistemidir. 4691 sayılı Kanun ise teknoloji geliştirme bölgesinde yürütülen belirli faaliyetlerden doğan safi kazancı gelir ve kurumlar vergisinden istisna eden kazanç esaslı bir rejimdir.

Bu iki müessesenin birbirine karıştırılması; istisna tutarının hasılat üzerinden hesaplanması, bölge zararının diğer faaliyet kazancından indirilmesi, aynı harcamanın hem Ar-Ge indirimine hem teknopark istisnasına dayanak yapılması, yazılım geliştirme maliyetlerinin yanlış hesaplarda izlenmesi, 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabındaki enflasyon düzeltme farklarının Ar-Ge indirimine dahil edilmesi ve beyannamede yanlış satırların kullanılması gibi önemli hatalara yol açmaktadır.

Çalışmada, her iki teşvik rejimi 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan hükümler çerçevesinde ele alınmış; 263 hesabın 2023 ve 2024 yılları enflasyon düzeltme farklarının indirim karşısındaki hukuki durumu (GİB 176 Sıra No.lu VUK Sirküleri), 2025 ve izleyen vergilendirme dönemlerinden itibaren uygulanacak YMM tasdik raporu düzenlemeleri, beyanname indirimi ve istisna prosedürleri ile tartışmalı alanlar mevzuat lafzı ve idari görüşler ışığında incelenmiştir.

1. GİRİŞ VE TEMEL KAVRAMSAL AYRIM

Ar-Ge ve teknopark teşviklerinde ilk yapılması gereken, teşvikin hukuki niteliğini doğru belirlemektir. 5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve Tasarım indirimi, uygun harcama tutarının vergi matrahından indirilmesine dayanır. 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teşvik ise belirli faaliyetlerden doğan safi kazancı vergiden istisna eder.

Temel Formüller

  • 5746 Rejimi: Uygun Ar-Ge/tasarım harcaması × %100 = İndirim hakkı
  • 4691 Rejimi: İstisna kapsamındaki hasılat − Bu hasılata ilişkin maliyet ve giderler = İstisna kazanç

Bu nedenle 4691 uygulamasında satış tutarının tamamı istisna değildir. İstisna edilen unsur, ilgili satışlardan doğan net kazançtır. Buna karşılık 5746 uygulamasında teşvikin ölçüsü satış veya kâr değil, kanunda tanımlanan uygun harcamadır.

  • 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge ve Tasarım indirimi: Ar-Ge/tasarım merkezleri, teknoloji merkezi işletmeleri ve desteklenen projelerde gerçekleştirilen harcamaların %100'ünün kurum kazancından (KVK md. 10) veya ticari kazançtan (GVK md. 89) indirilmesi.
  • 4691 sayılı Kanun kapsamında Teknokent kazanç istisnası: Teknoloji geliştirme bölgesinde (TGB) münhasıran bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançların 31.12.2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmesi (4691 S.K. geçici md. 2; süre uzatımı: 7263 S.K., RG 03.02.2021).

2. 5746 SAYILI KANUN KAPSAMINDA AR-GE VE TASARIM İNDİRİMİ

2.1. Ar-Ge ve Tasarım İndiriminin Kapsamı

5746 sayılı Kanun'un (RG 12.03.2008/26814) 3'üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca; teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlarca gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı ile desteklenen tasarım projelerinde ve tasarım merkezlerinde gerçekleştirilen münhasıran tasarım harcamalarının tamamı; KVK md. 10 uyarınca kurum kazancının, GVK md. 89 uyarınca ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılır (tasarım boyutu: 6676 S.K., RG 26.02.2016). Cumhurbaşkanınca belirlenen kriterleri haiz Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde, o yıl yapılan harcamaların bir önceki yıla göre artışının %50'sine kadarı ayrıca indirim konusu yapılabilir; kriterler ve oran farklılaştırma yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

6728 sayılı Kanun'un 60'ıncı maddesiyle (RG 09.08.2016/29796 2. mükerrer) 5746 sayılı Kanun'a eklenen 3/A maddesi; Ar-Ge veya tasarım merkezi statüsü bulunmayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamalarının %100'ünün indirim konusu yapılmasına imkân tanır. İndirimin şartı, projenin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veyahut yetkilendirdiği kurumlar tarafından Ar-Ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilip onaylanmasıdır. Aynı düzenlemeyle, daha önce KVK md. 10/1-a ve GVK md. 89/9'da yer alan genel Ar-Ge indirimi yürürlükten kaldırılmış; müessese 5746 sistematiğine taşınmıştır.

2.2. İndirimin Doğduğu Dönem, Devir ve Endeksleme

Ar-Ge ve Tasarım indirimi, uygun harcamanın yapıldığı hesap döneminde doğar. Kazancın yetersiz olması nedeniyle kullanılamayan tutar sonraki hesap dönemlerine devreder ve kanundaki açık hüküm uyarınca yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır. Devreden tutarın geçmiş yıl zararlarında olduğu gibi beş yıllık bir süreye bağlı olduğu yönünde bir hüküm bulunmamaktadır.

Beyanname yazılımı ile kanuni hak birbirinden ayrılmalıdır: Elektronik beyannamenin belirli bir sürümünde zarar hâlinde devreden indirim satırının kullanılamaması, kanundan doğan devir hakkını ortadan kaldırmaz. Devreden tutar; proje bazlı çalışma tabloları, yardımcı hesaplar ve nazım hesaplarla kesintisiz izlenmelidir.

2.3. Harcamaların Aktifleştirilmesi

Ar-Ge ve geliştirme harcamalarının muhasebeleştirilmesi, yalnızca teşvik kanununa göre değil, harcamanın ekonomik niteliği ve VUK'un değerleme hükümleri çerçevesinde belirlenir. Birden fazla dönemde ekonomik yarar sağlayacak bir gayrimaddi kıymet oluşturulmasına yönelik ve aktifleştirme şartlarını taşıyan geliştirme harcamaları aktifleştirilir. İktisadi kıymet oluşturmadığı kesinleşen veya doğrudan dönem gideri niteliğinde bulunan kalemler ise ilgili dönemin gideri olarak dikkate alınır.

Aktifleştirilen Ar-Ge giderleri bakımından 333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği eki amortisman listesinde yer alan faydalı ömür ve oran dikkate alınır. Ancak ortaya çıkan kıymetin ayrıca patent, lisans, edinilmiş yazılım veya başka bir gayrimaddi hak niteliği taşıması hâlinde, kıymetin kendi sınıfı ayrıca değerlendirilmelidir.

2.4. Başarısız veya Sonuçsuz Proje

Projenin tamamlanmasına imkân kalmadığının veya iktisadi bir kıymet doğmadığının somut belgelerle ortaya konulması hâlinde, aktifleştirilmiş tutarların doğrudan gider yazılması mümkündür. Proje iptal kararı, teknik değerlendirme raporu, destek kuruluşu veya yönetici şirket yazısı ve yönetim kurulu kararı gibi belgeler ispat gücünü artırır.

2.5. YMM Tasdik Raporu Yükümlülüğü ve 2025/Sonrası Düzenlemeleri

Ar-Ge ve tasarım indirimi ile vergi istisnalarının uygulanmasında Yeminli Mali Müşavir (YMM) tasdik raporları kritik bir esastır.

  • 5746 Sayılı Kanun Uygulaması: 6 Seri No.lu 5746 Sayılı Kanun Genel Tebliği uyarınca; Ar-Ge merkezleri, tasarım merkezleri ve rekabet öncesi iş birliği projelerinde Ar-Ge/tasarım indiriminden yararlanılabilmesi için YMM tasdik raporunun süresi içinde (kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayı takip eden iki ay içerisinde) vergi dairesine sunulması zorunludur. Kamu kurumları, kanunla kurulan vakıflar veya uluslararası fonlarca desteklenen projeler (TÜBİTAK-TEYDEB vb.) ile 3/A maddesi kapsamındaki Bakanlık onaylı projelerde ayrı bir YMM Ar-Ge tasdik raporu aranmamaktadır. Ancak mükellefin tam tasdik sözleşmesinin bulunması hâlinde, bu hususlara tam tasdik raporunda yer verilmesi yeterlidir.
  • 2025 ve Sonrası Vergilendirme Dönemleri İçin YMM Raporu Şartı (İndirim ve İstisnalar): 3568 sayılı Kanun mevzuatı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı Vergi Usul Kanunu ve Kurumlar Vergisi Genel Tebliğlerinde yapılan düzenlemeler doğrultusunda; 2025 ve müteakip vergilendirme dönemlerinden itibaren Yararlanılan Gelir ve Kurumlar Vergisi indirim ve istisnaları (Ar-Ge İndirimi, Teknopark Kazanç İstisnası vb.) için belirlenen hadleri aşan tutarlarda YMM Tasdik Raporu düzenlettirilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
  • Belirlenen parasal hadleri aşan tutarlarda istisna veya indirimden yararlanabilmek için ilgili yıla ait YMM Tasdik Raporunun zamanında vergi dairesine ibraz edilmesi şarttır.
  • Süresinde YMM raporu ibraz edilmemesi veya tam tasdik kapsamında raporlanmaması durumunda, yararlanılan indirim ve istisna hakları reddedilerek vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi riski doğacaktır.
  • Tam tasdik sözleşmesi bulunan mükelleflerde, ilgili indirim ve istisna detaylarına yıllık Tam Tasdik Raporunda yer verilmesi durumunda ayrıca münferit bir tasdik raporu aranmaz.

3. 263 HESABIN ENFLASYON DÜZELTMESİ FARKLARI VE AR-GE İNDİRİMİ İLİŞKİSİ (VUK 176 SIRA NO.LU SİRKÜLER)

263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabında oluşan 2023 ve 2024 yılı enflasyon düzeltme farkları, dönem kazancı bulunsa dahi 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge indirimi olarak kullanılamaz.

3.1. Gerekçe

5746 sayılı Kanun’daki Ar-Ge indirimi, Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında fiilen gerçekleştirilen harcamalara dayanır. Enflasyon düzeltme farkı ise:

  • Yeni veya ilave bir Ar-Ge harcaması değildir,
  • İşletmeden fiilî bir kaynak çıkışını temsil etmez,
  • Yalnızca 263 hesabın mali tablolardaki değerini günceller.

GİB’in 1 Kasım 2024 tarihli ve 176 Sıra No.lu VUK Sirküleri’nin 4. bölümünde konu açıkça düzenlenmiştir:

“263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabında aktifleştirilen harcamaların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklı fark tutarlarının, Ar-Ge ve tasarım indirimine konu edilmesi mümkün değildir.”

Sirkülerdeki örnekte de 2024 yılında yapılan:

  • Fiilî Ar-Ge harcaması: 5.000.000 TL
  • 263 hesap enflasyon düzeltme farkı: 1.000.000 TL

olmasına rağmen Ar-Ge indirimi yalnızca 5.000.000 TL olarak kabul edilmiştir. Düzeltme sonrası 263 hesap 6.000.000 TL’ye ulaşsa bile 1.000.000 TL ilave indirim doğurmamaktadır.

3.2. 2023 ve 2024 Ayrımı

Tutarın NiteliğiAr-Ge İndirimine Esas Tutar
2023 ve önceki yıllarda fiilen yapılan uygun Ar-Ge harcamalarıEvet
31.12.2023 enflasyon düzeltme farkıHayır
2024 yılında fiilen yapılan uygun Ar-Ge harcamalarıEvet
2024 dönem sonu enflasyon düzeltme farkıHayır
Önceki dönemden kazanç yetersizliği nedeniyle devreden Ar-Ge indiriminin kanuni endeksleme artışıEvet

3.3. Önemli Ayrım: Devreden Ar-Ge İndiriminin Artırılması

263 hesabın enflasyon düzeltmesiyle, kazanç yetersizliği nedeniyle kullanılamayıp sonraki döneme devreden Ar-Ge indiriminin artırılması birbirinden tamamen farklı iki mekanizmadır. 5746 sayılı Kanun kapsamında önceki yılda kullanılamayan Ar-Ge indirimi:

  • Bilançodaki 263 hesabın enflasyon düzeltme farkıyla değil,
  • Kanunda öngörülen yeniden değerleme oranı uygulanarak

artırılır ve sonraki dönem kazancından indirilebilir.

Örnek:

  • 2023 fiilî Ar-Ge harcaması: 5.000.000 TL
  • 2023’te kullanılan indirim: 3.000.000 TL
  • Devreden indirim: 2.000.000 TL
  • 263 hesap 2023 enflasyon düzeltme farkı: 1.500.000 TL

2024’e devreden Ar-Ge indirimi 3.500.000 TL olmaz. Devreden 2.000.000 TL, yalnızca 5746 sayılı Kanun uyarınca ilgili yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.

3.4. Muhasebe ve Amortisman Yönü

Enflasyon düzeltme farkının Ar-Ge indirimi olmaması, 263 hesabın düzeltilmeyeceği anlamına gelmez. Hesap enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Proje sonucunda gayrimaddi hak oluşursa, düzeltilmiş değer üzerinden itfa payı (amortisman) hesaplanması ayrı bir vergisel sonuçtur. Ancak bu itfa/harcama etkisi, aynı tutarın tekrar 5746 Ar-Ge indirimi olarak kullanılmasını sağlamaz.

Sonuç olarak beyannamede Ar-Ge indirimi hesabı yapılırken:

Ar-Ge İndirimi = Fiilî Uygun Ar-Ge Harcamaları + Kanuni Endekslemeyle Artırılmış Devreden İndirim

formülü uygulanmalı; 263 hesabın 2023 veya 2024 enflasyon düzeltme farkları bu hesaba kesinlikle eklenmemelidir.

4. 4691 SAYILI KANUN KAPSAMINDA TEKNOPARK KAZANÇ İSTİSNASI

4.1. İstisnanın Niteliği ve Kapsamı

4691 sayılı Kanun'un geçici 2'nci maddesi uyarınca, teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin münhasıran bu bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31.12.2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır.

İstisna tutarı, proje hasılatından bu hasılatın elde edilmesi için katlanılan doğrudan maliyet ve giderler ile uygun dağıtım anahtarları kullanılarak pay verilen müşterek giderlerin düşülmesi suretiyle bulunur. Faiz, repo ve benzeri finansal gelirler ile istisna dışı faaliyetlerden doğan kur farkları kural olarak istisna kapsamında değildir. Buna karşılık istisna kapsamındaki satış bedeline bağlı vade ve kur farklarının niteliği, asıl işlemle bağlantısı dikkate alınarak değerlendirilir.

4.2. Gayrimaddi Hak Gelirlerinde Nitelikli Harcama Oranı

7033 sayılı Kanun'la verilen yetkiye istinaden çıkarılan 2017/10821 sayılı BKK uyarınca; kazancın gayrimaddi hakların satışı, devri veya kiralanmasından elde edilmesi hâlinde istisna, bu hakların tescile/kayda yetkili kuruma başvurularak patent veya fonksiyonel olarak patente eşdeğer belgelere bağlanması şartıyla ve kazancın tamamına değil, nitelikli harcamaların toplam harcamalara oranına (Nexus yaklaşımı) isabet eden kısmına uygulanır.

Seri üretime konu edilen ürünlerde ise yalnızca gayrimaddi hakka isabet eden kısım transfer fiyatlandırması esaslarıyla ayrıştırılarak istisnaya konu edilebilir.

4.3. İstisna Faaliyet Zararının Sonucu

KVK'nın 5/3’üncü maddesi uyarınca, vergiden istisna edilen kazançlara ilişkin giderler ve istisna faaliyetlerinden doğan zararlar, istisna dışı kurum kazancından indirilemez. Bu nedenle teknopark faaliyetinin zarar doğurması hâlinde zarar, kurumlar vergisi matrahının hesabında Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak dikkate alınır.

Önemli Ayrım: 5746 kapsamında devreden unsur kazanç yetersizliği nedeniyle kullanılamayan Ar-Ge indirimidir. 4691 kapsamında ise bölge zararı sonraki yıllara "istisna hakkı" veya "devreden zarar" olarak aktarılamaz, KKEG yapılır.

4.4. Müşterek Gider ve Amortisman Dağıtımı

İstisna kapsamındaki ve kapsam dışındaki faaliyetlerin birlikte yürütülmesi hâlinde, doğrudan ilişkilendirilebilen giderler ilgili faaliyete doğrudan yüklenir. Müşterek genel giderler bakımından maliyet oranı yöntemi öncelikle dikkate alınır. Müştereken kullanılan tesis, makine ve taşıt amortismanları kullanım günlerine göre; kullanım süresinin belirlenemediği hâllerde ise uygun ve tutarlı başka bir dağıtım anahtarıyla paylaştırılır.

5. MUHASEBE KAYIT SİSTEMİ VE PROJE BAZLI MALİYET TAKİBİ

5.1. 750 ve 263 Hesaplarının Kullanım Mantığı

750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabı ile 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabı her olayda zorunlu olarak birlikte kullanılacak iki hesap değildir. Kullanım, projenin ve ortaya çıkan çıktının niteliğine bağlıdır.

  • Aktifleştirme şartlarını taşıyan ve işletmede birden fazla dönem ekonomik yarar sağlayacak geliştirme harcamaları, 750–751 yansıtma sistemi üzerinden 263 hesapta aktifleştirilebilir.
  • Müşteriye özel olarak üretilip teslim edilen, işletme bünyesinde ayrı bir gayrimaddi kıymet bırakmayan hizmet veya yazılım projelerinde maliyetler 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesaplarıyla izlenebilir.
  • 263 hesabın kullanılması tek başına 5746 Ar-Ge indirimi hakkı doğurmaz. Muhasebe tekniği ile teşvik hakkı birbirinden ayrıdır.

Aktifleştirme Kayıt Örneği:

———————————- / ———————————-263 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ XXX 751 AR-GE GİDERLERİ YANSITMA HESABI XXX———————————- / ———————————-751 AR-GE GİDERLERİ YANSITMA HESABI XXX 750 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ XXX———————————————————————–

5.2. Hizmet ve Mamul Maliyetinin Ayrıştırılması

Faaliyet TürüMaliyet HesaplarıSatış Maliyeti Hesabı
Müşteriye Özel Yazılım / Hizmet740 Hizmet Üretim Maliyeti → 741 Yansıtma622 Satılan Hizmet Maliyeti
Seri Üretime Konu Mamul150-710–720–730 → 151 Yarı Mamul → 152 Mamul620 Satılan Mamuller Maliyeti
Ticari Mal Niteliğindeki Yazılım/Lisans153 Ticari Mallar621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti
İşletmenin Kendi Kullanımındaki GeliştirmeAktifleştirme şartları varsa 263 ve amortismanKullanım yerine göre gider/maliyet hesabı

6. SAYISAL ÖRNEK: SATIŞ, MALİYET, İSTİSNA VE BEYANNAME

6.1. Veriler

  • Toplam satış geliri: 1.500.000 TL (Teknopark satış geliri: 900.000 TL / Diğer satışlar: 600.000 TL)
  • Toplam satış maliyeti: 1.000.000 TL (Teknopark satış maliyeti: 600.000 TL / Diğer maliyet: 400.000 TL)

6.2. Kazançların Ayrıştırılması

FaaliyetHasılat (TL)Maliyet (TL)Safi Kazanç (TL)
Teknopark Faaliyeti900.000(600.000)300.000
Diğer Faaliyetler600.000(400.000)200.000
TOPLAM1.500.000(1.000.000)500.000

6.3. Yevmiye Kayıtları

———————————- / ———————————-120 ALICILAR 1.500.000 600.01 NORMAL FAALİYET SATIŞLARI 600.000 600.02 TEKNOPARK PROJE SATIŞLARI 900.000———————————- / ———————————-622.01 NORMAL HİZMET MALİYETİ 400.000622.02 TEKNOPARK PROJE HİZMET MALİYETİ 600.000 741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA 1.000.000———————————————————————–

6.4. Kurumlar Vergisi Beyannamesi Uygulaması

Beyanname AdımıTutar (TL)
Ticari bilanço kârı500.000
KKEG0
4691 sayılı Kanun kapsamında TGB kazanç istisnası (−)(300.000)
Kurumlar vergisi matrahı200.000

Beyanname İlkesi: Teknopark satış hasılatı olan 900.000 TL değil, bu faaliyetten doğan 300.000 TL safi kazanç istisna satırında gösterilir. İstisna için muhasebe kaydı yapılmaz; işlem beyanname üzerinde gerçekleştirilir.

7. KDV, ÜCRET TEŞVİKLERİ VE GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM YÜKÜMLÜLÜĞÜ

7.1. KDV İstisnası

KDV Kanununun geçici 20’nci maddesi, teknoloji geliştirme bölgesinde üretilen ve maddede sayılan yazılım teslim ve hizmetleri için özel bir istisna öngörmektedir. Geçici 20’nci maddede, bu kapsamdaki işlemler bakımından KDV Kanununun 30/A maddesinin uygulanmayacağına ilişkin özel hüküm bulunmaktadır.

7.2. Girişim Sermayesi Yatırım Yükümlülüğü (GSYF / GSYO)

10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.01.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen parametreler çerçevesinde:

  • Eşik: Yıllık beyanname üzerinden yararlanılan Ar-Ge/tasarım indirimi (5746 md. 3/14) veya TGB kazanç istisnası (4691 Ek md. 3) tutarı 5.000.000 TL ve üzerinde ise fon ayırma ve yatırım yükümlülüğü doğar.
  • Oran ve Süre: Tutar 5.000.000 TL ve üzerindeyse, yararlanılan tutarın %3'ü pasifte geçici bir hesaba aktarılır ve geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar GSYF, GSYO veya kuluçka merkezlerindeki girişimcilere sermaye olarak yatırılır.
  • Tavan: Yıllık aktarım yükümlülüğü 100.000.000 TL ile sınırlıdır.
  • Yaptırım: Aktarımın süresinde yapılmaması hâlinde, indirim/istisna konusu yapılan tutarın %20'si teşvike konu edilemez ve zamanında alınmayan vergiler vergi ziyaı cezasız gecikme faiziyle tahsil edilir.

8. İKİ REJİMİN KARŞILAŞTIRILMASI VE MÜKERRER YARARLANMA YASAĞI

Unsur5746 md. 35746 md. 3/A4691 Geçici md. 2
Hukuki NiteliğiHarcama esaslı indirimHarcama esaslı indirimKazanç esaslı istisna
Temel ŞartMerkez/destekli projeBakanlık Proje OnayıBölgede (TGB) Faaliyet
Yetersiz KazançDevreder + YDO endekslemesiDevreder + YDO endekslemesiDevretmez (Zarar KKEG)
YMM Raporu ŞartıTebliğ/proje türüne göreBakanlık onaylı / Hadlere tabi2025+ Genel Hadlere göre

Mükerrer Yararlanma Yasağı

Aynı harcama veya aynı kazanç unsurunun hem 5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge indirimine hem 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kazanç istisnasına mükerrer biçimde konu edilmesi mümkün değildir. Bununla birlikte, bir işletmenin birbirinden bağımsız projeleri ve ayrı faaliyetleri için farklı teşvik rejimlerinden yararlanması mümkündür.

9. SONUÇ VE UYGULAMA KONTROL LİSTESİ

Uygulama Kontrol Listesi

  • [ ] Projenin 5746 md. 3, 5746 md. 3/A veya 4691 kapsamındaki hukuki statüsü belirlendi mi?
  • [ ] Hasılat, maliyet, personel ve müşterek giderler proje bazında ayrıştırıldı mı?
  • [ ] Teknopark istisnası hasılat üzerinden değil, safi kazanç üzerinden hesaplandı mı?
  • [ ] Faaliyet zararının KVK 5/3 kapsamında KKEG etkisi kontrol edildi mi?
  • [ ] Yazılım tesliminin hizmet, mamul, ticari mal veya gayrimaddi hak niteliği belirlendi mi?
  • [ ] 740/622 ile 150–152/620 sistemleri karıştırılmadan uygulandı mı?
  • [ ] 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabındaki 2023 ve 2024 enflasyon düzeltme farklarının Ar-Ge indirimine eklenmediği kontrol edildi mi? (176 Sıra No.lu VUK Sirküleri)
  • [ ] Devreden Ar-Ge indirimi artışının 263 enflasyon farkı ile değil, sadece yeniden değerleme oranı ile yapıldığı doğrulandı mı?
  • [ ] 2025 ve sonrası dönemler için Gelir ve Kurumlar Vergisi beyannamelerindeki indirim ve istisnalara ilişkin YMM Tasdik Raporu zorunluluk hadleri ve süresi kontrol edildi mi?
  • [ ] Tam tasdik sözleşmesi varsa indirim/istisna detaylarının YMM Tam Tasdik Raporuna dahil edilmesi sağlandı mı?
  • [ ] GSYF/GSYO yatırım yükümlülüğü fiilen yararlanılan teşvik tutarı (5.000.000 TL eşiği) üzerinden hesaplandı mı?
  • [ ] Aynı harcama veya kazanç unsurunda mükerrer teşvik bulunmadığı belgelendi mi?
  • [ ] Devreden Ar-Ge indirimi yardımcı tablolar ve nazım hesaplarda kesintisiz izleniyor mu?

KAYNAKÇA

  • 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun.
  • 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu.
  • 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (md. 5/3, 9, 10).
  • 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (Geçici md. 20).
  • 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, Amortisman Tebliğleri ve 176 Sıra No.lu VUK Sirküleri.
  • 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve Tasdik Mevzuatı.
  • Girişim sermayesi yatırım yükümlülüğüne ilişkin güncel Cumhurbaşkanı Kararları.

Not: Bu çalışma mesleki değerlendirme ve bilgilendirme amacı taşır. Mevzuat, idari görüş ve elektronik beyanname uygulamaları değişebileceğinden, her somut olay güncel düzenlemeler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir