Pos ve Sanal Pos Komisyonları ile EFT/Havale Giderleri Pazarlama ve Satış Gideri mi, Finansman Gideri mi?

Pos ve Sanal Pos Komisyonları ile EFT/Havale Giderleri Pazarlama ve Satış Gideri mi, Finansman Gideri mi?

By Aksis Denetim Nisan 28, 2026

RASİM SEZER – SMMM & BAĞIMSIZ DENETÇİ

GİRİŞ

Günümüzde ticari işletmelerde kredi kartı, sanal POS, EFT ve havale sistemleri üzerinden gerçekleştirilen tahsilatlar, işletmelerin günlük faaliyetlerinin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir. Özellikle perakende ticaret, e-ticaret ve yoğun tahsilat trafiği bulunan pazarlama odaklı işletmelerde bankalara ödenen POS komisyonları ile EFT/havale masraflarının hangi hesaplarda izleneceği uygulamada tereddüt yaratmaktadır. 

Bu kapsamda temel tartışma konusu; söz konusu giderlerin, 

• 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri, 

• 770 Genel Yönetim Giderleri veya 

• 780 Finansman Giderleri 

hesaplarından hangisinde izlenmesinin daha doğru olacağıdır. 

Özellikle finansman gider kısıtlaması uygulaması sonrasında bu ayrım yalnızca muhasebe sınıflandırması olmaktan çıkmış, aynı zamanda vergi matrahını doğrudan etkileyen önemli bir konu hâline gelmiştir. 

1. POS ve Sanal POS Komisyonlarının Niteliği 

POS ve sanal POS sistemlerinde banka, işletmeye doğrudan bir kredi kullandırmamakta; esas itibarıyla satış bedelinin tahsilatına aracılık etmektedir. Bu nedenle standart POS komisyonlarının temel niteliği, çoğu durumda: 

a) Satışın gerçekleştirilmesi, 
b) Tahsilatın güvenli şekilde yapılması, 
c) Müşteriye taksit imkânı sunulması ve 
d) Satış organizasyonunun sürdürülebilmesi 

amacına yönelik operasyonel bir gider niteliği taşımaktadır. Özellikle aşağıdaki sektörlerde bu durum daha belirgindir: 

a) e-ticaret şirketleri, 
b) Perakende satış işletmeleri, 
c) Yoğun kredi kartı tahsilatı yapan firmalar, 
d) Pazarlama ve dağıtım ağırlıklı çalışan ticari işletmeler. 

Bu nedenle uygulamada birçok işletme, standart POS komisyonlarını “760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri” hesabı altında izlemektedir. 

2. Finansman Gideri Sayılabilmesi İçin Aranan Temel Unsur 

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11/1-i maddesi kapsamında uygulanan finansman gider kısıtlamasında esas alınan temel kriter; giderin bir “yabancı kaynak kullanımına” ve bu kaynağın “kullanım süresine” bağlı olarak doğmuş olmasıdır.  Bu hususu düzenleyen kanun maddesi şu şekildedir: 

“5520 Sk. Md.11/1-i) (Ek: 31/5/2012-6322/37 md.) Kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri dışında, kullanılan yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısma münhasır olmak üzere, yatırımın maliyetine eklenenler hariç, işletmede kullanılan yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının %10’unu aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan kısmı. Belirlenecek oranı sektörler itibarıyla farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı, bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” 

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 18.10.2022 tarih ve E-38418978-125[6-2021/30]-476079 sayılı özelgesinde şu ifadeye yer verilmiştir: 

“…Bir gider veya maliyet unsurunun gider kısıtlamasına konu edilmesi için bunların yabancı kaynak kullanımına ve bu kaynağın kullanım süresine bağlı olarak doğmuş olması gerekmektedir. Teminat mektubu komisyonları, tahvil ihracı ile ilgili olarak yapılan baskı ve benzeri giderler ile ipotek masrafları gibi herhangi bir yabancı kaynak kullanımına bağlı olmaksızın yapılan giderlerin gider kısıtlamasına konu edilmesi söz konusu değildir. Aynı şekilde bir finansman gideri olmayıp finansman geliri azalması niteliğinde olan erken ödeme iskontoları veya peşin ödeme iskontoları da finansman gider kısıtlaması kapsamı dışındadır.” 

Bu metinden de anlaşılacağı üzere, Bir gider veya maliyet unsurunun gider kısıtlamasına konu edilmesi için bunların yabancı kaynak kullanımına ve bu kaynağın kullanım süresine bağlı olarak doğmuş olması gerekmektedir. 

Aynı özelgede ayrıca şu sonuca ulaşılmıştır: 

“Kredi kartı ile satışlara ilişkin tutarların vadesinden önce tahsil edilebilmesi için bankalara ödemiş olduğunuz komisyon bedelleri, yabancı kaynakların kullanımına bağlı olarak ödenen bir finansman gideri mahiyetinde olmadığından…” 

Dolayısıyla Gelir İdaresi, POS komisyonlarını doğrudan finansman gideri olarak değerlendirmemektedir. 

3. Uygulamadaki Teknik Yaklaşım 

Aksis YMM (Mevzuat Bilgilendirmesi, 2025/3) tarafından yayımlanan bültendeki teknik değerlendirmede de finansman gider kısıtlamasına dâhil olmayan giderler arasında açıkça, kredi kartlı satışlara ait tutarların tahsilatı için bankaya ödenen komisyonların finansman gideri olarak kabul edilemeyeceği belirtilmiştir. Aynı çalışmada finansman giderlerinin; 

• Yabancı kaynak kullanımına, 

• Kullanım süresine, 

• Faiz ve finansman ilişkisine 

dayalı olması gerektiği vurgulanmıştır. 

Bu yaklaşım dikkate alındığında, POS komisyonlarının; 

a) Operasyonel satış gideri, 
b) Tahsilat maliyeti, 
c) Satış organizasyonuna ilişkin gider 

olarak değerlendirilmesi daha güçlü görünmektedir. 

4. EFT ve Havale Giderlerinin Değerlendirilmesi 

Bankalara ödenen EFT ve havale ücretleri de çoğu durumda doğrudan finansman gideri niteliğinde değildir. Bu giderler genellikle; 

a) Ödeme transfer hizmeti, 
b) Bankacılık işlem maliyeti, 
c) Operasyonel tahsilat ve ödeme gideri 

niteliğindedir. 

Nitekim teknik uygulamada banka havale ücretleri ile bunlara ilişkin BSMV tutarlarının finansman gider kısıtlaması kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. 

Bu nedenle EFT ve havale giderlerinin çoğu durumda; 

• 770 Genel Yönetim Giderleri veya 

• İşlemin niteliğine göre 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 

hesaplarında izlenmesi daha uygun olacaktır. 

5. Muhasebe Kaydı Örneği 

POS komisyonunun satış gideri olarak değerlendirildiği örnek muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olabilir: 

Sonuç ve Değerlendirme 

POS ve sanal POS komisyonlarının muhasebeleştirilmesinde işlemin ekonomik niteliği esas alınmalıdır. Kanaatimizce, POS komisyonları, tahsilat altyapısına ilişkin banka kesintileri ile satış organizasyonuna bağlı tahsilat maliyetleri kapsamında değerlendirilmelidir.  

Bu giderler, bu tür ticari işletme açısından esas itibarıyla pazarlama ve satış faaliyetinin bir parçası ve gideri niteliği taşımaktadır.  

Bu nedenle özellikle internet vasıtası ile satış ve pazarlama ağırlıklı faaliyet gösteren işletmelerde söz konusu giderlerin “760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri” hesabında izlenmesi, daha uygun görünmektedir. 

Buna karşılık; 

Ağırlıklı olarak, işyerindeki sabit pos cihazından veyahut personelin gezerek alıcılardan tahsilat için seyyar pos cihazı kullanarak alacaklarını tahsil eden firmalar ile; 

Tahsilat ve ödemeler için bankacılık sisteminden EFT veya Havale yapanlardan kesilen komisyonlar ve masraflar  “770 – Genel Giderler” hesabında izlenmelidir.  

Kaynakça 

1. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Md. 11/1-i 

2. Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1) – Finansman Gider Kısıtlaması Bölümü 

3. Gelir İdaresi Başkanlığı, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 18.10.2022 tarih ve E-38418978-125[6-2021/30]-476079 sayılı özelgesi 

4. Ali Yakup Sayan, “Finansman Gider Kısıtlaması”, Aksis YMM Mevzuat Bilgilendirmesi, 2025/3